İçeriğe geç
Güneş'in oynadığı oyunlar
02 — ii · Renkler
Nerede görülebilir?
Kuzey Işıkları Nedir? · Bölüm ii
Edisyon
+ 2 eklendi

Neden farklı renklerde ortaya çıkıyorlar?

Auroranın renkleri atmosferdeki gazların kompozisyonu, meydana geldiği irtifa, atmosferin yoğunluğu ve açığa çıkan enerjinin seviyesi ile belirlenir.

0100200300400YÜKSEKLİK · KMKırmızı300400 kmYeşil110300 kmPembe90110 kmYERYÜZÜ
Neden farklı renkler?
Renk, gazın ve
yüksekliğin işidir.
Yeşil110300 km · Oksijen

En sık görülen renktir. Yüklü partiküller düşük irtifada (≈100–300 km) oksijen ile çarpıştığında oluşur.

Mavi ve mor — hidrojen ve helyum gazlarının ürettiği bu renkleri insan gözü çoğu zaman ayırt etmekte zorlanır.
Bir renk bandının üzerine gel.
Şek. ii.1 — Bir renk bandının üzerine gel: hangi gaz, hangi yükseklik.

Dört renk, üç gaz.

  • Yeşil
    100–300 km · Oksijen
    En sık görülen renktir. Yüklü partiküller düşük irtifada oksijen ile çarpıştığında oluşur.
  • Pembe
    ~100 km · Azot
    Auroranın en alt katmanında, elektronların atmosferdeki azotu uyarmasıyla meydana gelir. Diğer renklere oranla çok daha ender görülür.
  • Kırmızı
    300–400 km · Oksijen
    Atmosferin daha yüksek katmanlarında oksijen atomlarının çarpışmasıyla yeşil yerine kırmızı oluşur. Seyrek atmosferde bu renk yaklaşık iki dakika ister.
  • Mavi & Mor
    Hidrojen · Helyum
    Hidrojen ve helyum gazları bu renkleri üretir. İnsan gözü yapısı nedeniyle bunları ayırt etmekte zorlanır.

Zaman da bir renktir.

Yüksek irtifada atmosfer daha az yoğun olduğundan kırmızı ışığın oluşması daha fazla zaman ve enerji ister — yaklaşık iki dakika. Yeşil rengin oluşması ise bir saniyeyi bulur. Gökyüzünde gördüğün her perde, aslında farklı hızlarda yanan bir kimyadır.

Çıplak gözle nasıl görünür?

Auroralar, fotoğraftaki sabit görüntünün aksine çıplak gözle gözlemlendiğinde sürekli hareket hâlinde, gökyüzünde dans eden bir formdadır. Çoğu zaman ince bir tül perdesini çekiyormuşçasına kıpırdarlar. Bazı hareket formları kalıp hâlinde tekrar ediyor görünse de, hiçbir zaman aynı noktadan ve aynı düzende bir görsellik oluşturmadıkları için her seferinde eşsiz bir görüntü sunarlar.

+2020'te eklendi·Yeni bir form: Kum TepeleriKitap dört rengi anlatır; 2020'de listeye yeni bir form eklendi. Finlandiyalı gökyüzü avcıları, kumul (kum tepesi) desenini andıran yeşil, paralel dalgalar fark etti — 7 Ekim 2018'de Finlandiya ve İsveç'ten aynı anda fotoğraflandı, Ocak 2020'de AGU Advances'te yayımlandı. “Dunes” (Kum Tepeleri) adı verilen bu desen ~100 km yükseklikte, ~45 km dalga boylu tek renkli bir alan; nedeni katmanlar arası bir kanalda oksijeni parlatan “mezosferik dalga” (mesospheric bore) denen atmosfer dalgalarıdır. Yıldız fotoğrafçılığının bilime kattığı bir keşif.
STEVE — Strong Thermal Emission Velocity Enhancement
+
© Krista Trinder
Güncel · 2026 · Aurora değil

STEVE — gökyüzünün mor kurdelesi.

2016'da Alberta, Kanada'daki Aurora gözlemcileri tarafından keşfedilen; yeşil ve pembe tonlarda, kurdele şeklinde gökyüzüne uzanarak parlayan bu atmosferik optik fenomen, aşırı sıcak atom partiküllerinin Aurora altı iyon sürüklenmesinde hızla hareketiyle oluşur. Strong Thermal Emission Velocity Enhancement (Güçlü Termal Emisyon Hızı Geliştirme) — kısaca STEVE — Aurora'ya çok benzese de tamamen farklı bir oluşumdur. Görülme sıklığı çok daha ender ve süresi kısadır. Altındaki yeşil “çit” yapısının içinde 2020'de bulunan minik, nokta benzeri “çizgiler” hâlâ tam açıklanamadı.

Nasıl okunur+ Yeşil · eklenen× Pembe · düzeltilen
Bu sayfanın geçmişi
  1. 2020+Kum Tepeleri (Dunes) · yeni aurora formu
  2. 2020+STEVE · gökyüzünün mor kurdelesi
  3. Aralık 2019Orijinal · kitap baskısı